Onderzoeksthema Infrastructuur en Netwerken

Samenhang van netwerken groter dan gedacht

Een storing in het ene infrastructuurnetwerk kan effect hebben op andere netwerken. Dit cascade-effect treedt op bij extreme weersomstandigheden die optreden als gevolg van klimaatverandering, zo blijkt uit onderzoek. “Alles hangt met elkaar samen.”

Het consortium Infrastructuur en Netwerken (Infrastructure Networks Climate Adaptation and Hotspots  - INCAH ) heeft veel onderzoek gedaan naar de mogelijke gevolgen van klimaatverandering op infrastructuur en netwerken. Ook internationaal was er weinig over bekend, zegt consortiumleider Lori Tavasszy. “In de bestaande onderzoeken zat geen samenhang. Wij hebben de kwetsbaarheid van infrastructuren en netwerken op verschillende vlakken – technisch en economisch – onderzocht en de uitkomsten met elkaar gecombineerd.” Een voorbeeld van technisch onderzoek door het consortium is een meetmethode die voorspelt wanneer en waar een dijk doorbreekt en of een waterleiding het begeeft. Economisch onderzoek richt zich onder meer op de kosten van wateroverlast op een snelweg door het verlies van reistijd. Ook governance komt in het consortium aan bod: een rollenspel voor besluitvorming maakt inzichtelijk hoe beleidsmakers omgaan met onzekerheid in de ruimtelijke planning.

Bewustwording
“Onze onderzoeken hebben ervoor gezorgd dat belanghebbenden zich bewust zijn van de kwetsbaarheid van infrastructuur en netwerken en hun onderlinge samenhang”, meent Tavasszy. “Tijdens een gebiedsstudie in Rotterdam-Noord werd duidelijk hoe nauw de verschillende infrastructuurnetwerken met elkaar verweven zijn. Alles hangt met elkaar samen. Bij een overstroming zijn wegen en spoor niet begaanbaar. Door ondergelopen elektriciteitsmasten werkt ook de aansturing van bruggen niet meer. Slagbomen of brugdekken blijven dicht, waardoor de binnenvaart ook niet verder kan. Wegverzakkingen kunnen weer effect hebben op het drinkwaternet, de riolering en het elektriciteitsnetwerk. We kunnen de cascadeeffecten nog niet in een computerprogramma stoppen, zodat de afhankelijkheden er systematisch rollen, maar we hebben wel de basis voor deze berekeningen gelegd.”

Het bewustzijn kwam langzaam tot stand, constateert Tavasszy. “Het was best moeilijk om netwerkbeheerders wakker te schudden. We hebben praktische voorbeelden gebruikt om  duidelijk te maken hoe groot het cascade-effect kan zijn. En we hebben oplossingen aangedragen voor het verkleinen van de schadekans. Slimme koppelingen met werkzaamheden die toch al op stapel staan, kunnen een groot effect hebben tegen relatief lage kosten.” Een voorbeeld is het robuuster maken van een zwakke plek in het verkeersnetwerk door meer waterdoorlatend asfalt te gebruiken bij een reguliere onderhoudsbeurt.

Lees verder in het maatschappelijke boek deel 5 - Infrastructuur en netwerken: Klimaat en vitale infrastructuur (pdf)